In het kader van Science of the Times, de onderzoekssamenwerking tussen VI.BE en PXL-Music Research, analyseerde onderzoeker Tom Wollaert zeven jaar aan wekelijkse Spotify Top 200-lijsten, van 2018 tot en met 2024. Die vergelijkt hij tussen België en omliggende landen: Nederland, Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Zijn bevindingen over ons streaminggedrag lees je hieronder.

Het Spotify-effect

Eerst en vooral: waarom Spotify? Hun marktaandeel vertegenwoordigt volgens de imec.digimeter zo'n 42% van de Vlaamse streamingmarkt, op de voet gevolgd door YouTube. Ze zijn bovendien de enige streamingdienst die streaminggedrag per land deelt. Dit schept wel een gedeeltelijk en wellicht vertekend beeld: Apple Music, TIDAL en Deezer trekken dan weer een ander soort luisteraar aan, en de onderlinge verdeling verschilt in Wallonië of Brussel. 

In het kader van deze studie, en de algemene schaarste van data in onze sector, biedt de streaminggigant een interessante kijk op Belgische muziekconsumptie, met bronnen als MusicBrainz en Soundcharts ter aanvulling en controle van metadata over nationaliteit. 

De relatieve koploper

De cijfers liegen er niet om: tussen 2018 en 2024 steeg het totale aantal streams in de Belgische Spotify Top 200 van 643 miljoen naar bijna 1,5 miljard. Om de 200e plaats te bereiken had je in 2018 gemiddeld zo'n 29.000 streams per week nodig. In 2024 was dat al meer dan 79.000, of een stijging van 172%. Voor een nummer één hit steeg dit minimumaantal tussen 2018 en 2024 van 288.715 naar 572.110 streams per week. Streamen is met andere woorden geen niche meer, maar de voornaamste manier waarop we muziek consumeren. Dat suggereert ook de imec.digimeter 2024: Spotify is voor 52% van de Vlamingen alleszins de belangrijkste toegangspoort tot online muziek.

Toch loopt België duidelijk achter op zijn buurlanden in totaal volume. Herschaal je de cijfers naar het aantal streams per inwoner, dan scoort België in 2024 goed voor 123 streams per inwoner per jaar, of een stijging van 32%, de sterkste relatieve groei van alle vergeleken landen. In absolute cijfers spant Nederland wel de kroon met 233 streams per inwoner. In het Verenigd Koninkrijk is dat bijvoorbeeld 163. We groeien dus snel, maar hebben wat in te halen.

Zoals de ouden zongen

Nieuwe muziek domineert de hitlijsten: in 2018 en 2019 was ruim 95% van de Top 200 minder dan tien jaar oud. In 2023 was dat aandeel echter al gedaald naar 75%, en sindsdien daalt het aandeel jong materiaal verder. Muziek van tien tot twintig jaar oud – van bijvoorbeeld Adele, Coldplay, Eminem of Stromae – kent de grootste opmars. 

Ontdekking van oudere muziek gebeurt logischerwijs meer en meer via nieuwe media. Neem Fleetwood Mac: in 2019 stonden ze een week lang in onze Top 200, na hun optreden op Werchter Boutique. Maar in oktober 2020, nadat een filmpje van een skatende man met veenbessensap viraal ging op TikTok, werd ‘Dreams’ plots wereldwijd gestreamd. Een gelijkaardig verhaal gold voor ‘Running Up That Hill’ van Kate Bush, dat dankzij de Netflix-serie Stranger Things in juni 2022 naar de wereldwijde én Belgische nummer 1 schoot, 37 jaar na de originele release. 

Het muzikaal handelstekort

Van alle unieke nummers in de Belgische Top 200 tussen 2018 en 2024 was gemiddeld slechts 10,9% van Belgische artiesten. In streams uitgedrukt is dat zo'n 9,5% van het totaal. Belgische muziek bezet daarmee slechts de derde plaats in eigen land, na Amerika (43%) en Frankrijk (22%). Zes Belgen halen onze eigen gemiddelde top 50: Damso op 7, Lost Frequencies op 9, Angèle op 13, Pommelien Thijs op 33, Metejoor op 39 en Regi op 47. 

Daarin verschillen we sterk van onze buurlanden. In Frankrijk is 66% van de nummers in de nationale Top 200 eigen kweek, in Duitsland 61%, in Nederland 44% en in het Verenigd Koninkrijk 33%. We hebben duidelijk een muzikaal handelstekort: buitenlandse muziek stroomt massaal ons land binnen, maar Belgische muziek geraakt amper de grens over. Enkel in Frankrijk overschrijden we net de drempel van 5%. 

Belgen in het buitenland

De internationale aanwezigheid van Belgische muziek rust op een handvol brede schouders. In Duitsland zijn slechts zeven Belgische artiesten terug te vinden in de Top 200, goed voor een luttele 0,4% van de noteringen. Maar liefst 89% van hun gezamenlijke streams komt van twee namen: Lost Frequencies (68%) en Dimitri Vegas & Like Mike (21%). In Frankrijk domineren Damso (43%) en Angèle (14%) het beeld, gevolgd door Hamza en Roméo Elvis. In het Verenigd Koninkrijk stonden in zeven jaar slechts vijf Belgische artiesten in de Top 200, met Lost Frequencies als absolute koploper (79%).

Wat daarbij opvalt: sommige artiesten scoren beter in het buitenland dan thuis. Damso haalde over zeven jaar 86,9 miljoen streams in eigen land, maar in Frankrijk staat de teller op bijna 1,4 miljard. Dat zijn niet toevallig ook de Franstalige artiesten: Hamza, Roméo Elvis, Green Montana, Lous and the Yakuza en Mentissa genereren in Frankrijk veelvouden van hun Belgische streamingtotaal.

De Mechelse rapper Makar zingt in het Nederlands, maar weet toch de taalbarrière te doorbreken, mede dankzij zijn succes op TikTok. In Duitsland is hij goed voor 6% van alle Belgische noteringen, met 23 miljoen streams. In eigen land is dat slechts 1,83 miljoen. Hij is een van de weinige Belgische Nederlandstalige artiesten die structureel scoort in de Duitstalige markt. Frappant: de enige Wikipedia-pagina die je over hem vindt, is Duitstalig. 

Diverse eenheid

Er is een subtiele maar veelbetekenende evolutie in de data. In 2018 telde de wekelijkse Top 200 nog 1.460 unieke nummers per jaar. In 2024 was dat gedaald naar 1.031 – een daling van bijna 30% in zes jaar. We luisteren dus meer, maar naar minder verschillende nummers. 

Dezelfde trend doet zich voor in Nederland (-24%), Frankrijk (-28%) en het Verenigd Koninkrijk (-23%). Duitsland is de uitzondering die deze regel bevestigt: de Duitsers streamden in 2024 net iets meer unieke nummers dan in 2018, met een piek van 1.813 unieke nummers in 2021. Maar in het algemeen worden de hitlijsten dus homogener, en dat maakt het voor nieuwe artiesten moeilijker om door te breken.

De heilige drievuldigheid

Universal, Sony en Warner: de ‘big three’ platenlabels houden stevig de touwtjes in handen. Samen zijn ze verantwoordelijk voor gemiddeld 73% van de nummers in de Belgische Top 200 tussen 2018 en 2024. Universal is de grootste speler met 35% van de noteringen, gevolgd door Sony (21%) en Warner (18%).

Toch groeien onafhankelijke labels gestaag: in 2023 bereikten ze zelfs een piek van 33%. De definitie van ‘onafhankelijk’ verdient wel nuance: labels die geen deel uitmaken van een beursgenoteerd bedrijf tellen als als ‘indie’. Beggars Group (met sublabels als 4AD, Matador en Rough Trade) telt mee als indie. De indeling is methodologisch verdedigbaar, maar niet zonder grijs gebied.

Wat deze data niet vertelt is wat er onder de Top 200 speelt. De long tail van streamingmuziek, de niche-artiesten die nooit de hitlijst halen maar toch hun publiek vinden: dat blijft voorlopig onzichtbaar. Bovendien is in een meertalig land als België deze staart wellicht nog langer dan elders.

Van Klein tot Carey

Weinig verhalen illustreren de grilligheid van streamingpopulariteit beter dan die van ‘Europapa’. De Nederlandse inzending voor het Eurovisiesongfestival 2024 deed maanden voor het evenement al goede cijfers in België, en stond bij release in maart 2024 zelfs één week op de top van onze nationale charts, met 1.035.491 streams. Dat was op dat moment het Belgisch weekrecord.

Daarna volgde het spectaculaire: Joost Klein werd net voor de finale van het festival gediskwalificeerd wegens een incident met een cameravrouw, met een massale piek in streaming als gevolg. Het nummer schoot opnieuw naar nummer 1, nu met 1.052.422 streams – meer dan het dubbele van wat de eigenlijke winnaar van het festival dat jaar haalde in dezelfde week.

‘All I Want for Christmas Is You’, de tijdloze kerstklassieker van Mariah Carey, staat in december vrijwel altijd op nummer 1. In 2024 haalde het 1.089.550 streams in één week, meteen een nieuw record dus. 

Een verhaal met een staartje

Een paar bevindingen springen eruit:

• We streamen meer en meer, maar nog steeds minder per hoofd dan pakweg Nederland of het VK.
• Belgische muziek is een minderheid in eigen land, en nog schaarser in het buitenland. Het succes van onze internationale acts rust op een handjevol namen.
• Onze hitlijsten worden homogener: minder unieke nummers per jaar, en vaker terugkerende klassiekers. Dat is moeilijk nieuws voor nieuwe artiesten.
• De majors domineren, maar indie groeit. Deze strijd wordt meer en meer op nieuwe platformen gestreden. 
• Het onderzoek is enkel gebaseerd op luistergedrag via Spotify, en dan nog op de wekelijkse Top 200 van een aantal landen. 

Een mogelijke takeaway is dat we, in vergelijking met buurlanden, minder vaak doorbreken met Belgische producties – nationaal of internationaal. Initiatieven zoals de PlayRight top 100 brengen deze wel meer en meer onder de aandacht. Let wel: over het succes van ‘kleinere’ artiesten en labels wordt hier echter niet gesproken. Het onderzoek van PXL-Music Research en VI.BE bouwt wel een basis voor toekomstige onderzoeken, biedt voor het eerst een langetermijnperspectief op hoe de Belg streamt, en toont hoe Belgische muziek scoort in het internationale muzieklandschap.