Wat zo’n tien jaar geleden begon als een bescheiden experiment, groeide uit tot een vaste waarde in het lokale muzieklandschap in Vlaanderen en Brussel. Van Knokke tot Genk en van kleine jeugdhuizen, culturele centra en lokale organisaties, tot steden en gemeenten en zelfs grote festivals: tijdens Lokale Helden staat lokaal muzikaal talent volop in de spotlights.

Om eens terug te blikken op die tien jaar, besloten we enkele organisatoren samen te brengen die al jaren hun schouders zetten onder het project. Ook Jeroen Ackerman, projectverantwoordelijke voor Lokale Helden bij VI.BE, schuift bij aan tafel.

Jeroen: “In 2015 hebben we het initiatief genomen om aan de start van de Week van de Amateurkunsten zelf iets op poten te zetten. ‘Laten we op één dag zoveel mogelijk lokaal muziektalent een podium geven’, dachten we. We zijn dan naar onder meer jeugdhuizen en culturele centra gegaan, en hebben rondgebeld en gemaild met de vraag: ‘Willen jullie meedoen?’. We mikten voor dit experiment op zo’n vijftig optredens. Op 30 april 2015, onze allereerste editie, werden het uiteindelijk meer dan duizend optredens.”

Sindsdien werd Lokale Helden met de steun van Cera enkele jaren op rij georganiseerd. Vanaf 2022 werd het een tweejaarlijks event. Gemiddeld zetten zo’n 170 partners en organisaties over heel Vlaanderen en Brussel mee hun schouders onder Lokale Helden. VI.BE streeft met Lokale Helden naar een duurzaam lokaal muziekbeleid in de verschillende steden en gemeenten. “We zijn volop aan het werken om alle neuzen in de richting van zo’n beleid te zetten”, aldus Jeroen. “Met Lokale Helden proberen we om de twee jaar een draai te geven aan het wiel om lokaal talent in the picture te zetten en het lokaal muziekbeleid weer wat hoger op de agenda te zetten.”

Lokale besturen die hun eigen, lokaal talent een podium bieden: het klinkt vandaag evidenter dan het ooit was. Jeroen: “Tien jaar geleden ging men bij het programmeren eerder naar grote namen kijken dan in eigen gemeente. Lokaal talent kwam moeilijk aan de bak. Tegelijk zagen we dat jeugdhuizen het moeilijk hadden om publiek aan te trekken. Met Lokale Helden sprongen we in dat gat, en gaven lokaal talent de kans zich in de kijker te spelen.”

Het klinkt Kristof Vandegaer, die productiemedewerker is bij vzw Mechelen Feest en instaat voor het muziekbeleid bij de stad Mechelen, bekend in de oren. “Beginnende artiesten werden en worden weleens stiefmoederlijk behandeld door lokale besturen. Vroeger moest cultuur vooral opbrengen en werd er alleen gekeken naar de financiële return on investment: als we gevestigde waarden boeken, dan zijn we zeker dat er veel volk op afkomt en dat het opbrengt. Maar return on investment kan je ook op een meer duurzame manier bekijken. Je investeert in je jong talent en zorgt voor sfeer en een positieve uitstraling van je stad.”

“Nog voor Lokale Helden hadden we in Mechelen al enkele kleine initiatieven op poten gezet om lokaal talent een podium te bieden”, herinnert Kristof zich. “VI.BE heeft daarbij voor een stroomversnelling gezorgd dankzij de ondersteuning die zij bieden, niet in het minst op vlak van communicatie. Het was heel dankbaar dat we onder de vlag van ‘Lokale Helden’ onze werking en initiatieven konden voortzetten.”

“Als je iets wil veranderen, is het niet evident om als enige aan de bel te trekken bij je bestuur”, weet Kristof. “Er wordt dan amper naar je geluisterd. Lokale Helden is bijna een nationale campagne geworden voor lokaal muziekbeleid. Eentje die wel weerklank krijgt bij beleidsmakers. Het is de verdienste van VI.BE en ‘Lokale Helden’ dat lokale besturen nu ook inzien hoe waardevol hun lokale scene is”, aldus Kristof. “Dat is een proces van lange adem geweest, maar ik denk dat we in Mechelen op het punt zijn gekomen dat lokaal muziekbeleid structureel wordt ingebed.”

Jeroen: “We hebben inderdaad het warm water niet uitgevonden. Veel partners leverden al schitterend werk om lokaal talent in de kijker te zetten. VI.BE is er dan om extra ondersteuning te bieden en er een megafoon op te zetten, om het breed te kunnen communiceren. Het is fijn om te zien dat anderen daardoor ook deelnemen aan Lokale Helden, en de bal aan het rollen gaat. Daardoor is het vandaag uitgegroeid tot een evenement dat weerklank krijgt in heel Vlaanderen en Brussel.”

Dat beaamt ook Tamara De Laet. Zij is programmator bij muziekorganisatie DE KELDR., en organiseert één à twee keer per maand muziekoptredens in de kelder van Kafee Zapoi in Mechelen. “De eerste keer dat we meededen aan Lokale Helden was DE KELDR. nog een startende vzw. We deelden een post op sociale media die dan door VI.BE werd verder gedeeld. Prompt kregen we er veel extra volgers bij. Dat is het duwtje dat Lokale Helden je kan geven.”

“Met DE KELDR. focussen we altijd al op lokaal, Mechels talent of muzikanten die een link hebben met de stad”, aldus Tamara. “Tijdens Lokale Helden is het dan een extra fijne uitdaging om meer out-of-the-box te denken. Dan denk ik aan zeer beginnende bands die je uit het repetitiekot trekt of straatmuzikanten die altijd op de Bruul staan. Maar het kan ook dat we andere genres brengen die het publiek van DE KELDR. niet per se gewend is. Lokale Helden trekt ons als organisator en programmator uit onze comfortzone.”

Uit de comfortzone treden is soms een luxe die niet iedere organisator zich kan veroorloven. Want niet enkel centrumsteden doen mee aan Lokale Helden, ook kleinere gemeentes tonen zich elke editie weer zeer enthousiast. En een centrumstad als Mechelen heeft natuurlijk veel meer middelen dan Zoutleeuw, waar Maaike Bruyninckx en Jeugdhuis Paljas de organisatie van Lokale Helden op zich nemen. Desondanks is Jeugdhuis Paljas een Lokale Helden-ancien en organiseren ze zelfs iéder jaar een Lokale Helden-evenement.

Maaike: “Lokale Helden is het gezelligste evenement van het jaar, maar ook het duurste. Events organiseren is nu eenmaal heel duur. We boeken er geen winst mee. Toch blijft het de moeite waard om er onze schouders onder te zetten, en zien we echt wel de meerwaarde. Zelfs in het kleine Zoutleeuw breidt het concept uit. Lokale Helden is gestart bij ons in Jeugdhuis Paljas. Vandaag zet de gemeente zich ook actief in door op zaterdagvoormiddag een pianoconcert te organiseren in de bib of door iemand gitaar te laten spelen bij de bakker.”

Lokale Helden is op die manier veel meer dan een band op het podium van een jeugdhuis of cultureel centrum. Zo herinnert Tamara van DE KELDR. zich concerten die werden gegeven vanuit een bootje op de Dijle of boven op de Sint-Romboutstoren. Kristof van vzw Mechelen Feest denkt dan weer aan optredens in de cafetaria van een woonzorgcentrum of in de onthaalruimte van het Mechelse Sint-Maartenziekenhuis.

“We beseffen dat financiële middelen een drempel kunnen vormen om met Lokale Helden’aan de slag te gaan”, zegt Jeroen. “Toch geven we aan nieuwe partners altijd mee: keep it simple. Het hoeft niet altijd ingewikkeld, spectaculair of duur te zijn. ‘Zie het niet meteen te groot’, is dan ons devies. Ook met weinig middelen kan je creatieve ideeën uitwerken en waardevolle events op poten zetten. En een klein dorpscafeetje krijgt van VI.BE evenveel support als een centrumstad die een megafestival wil organiseren.”

Ondanks de financiële rompslomp en het jaarlijkse gevecht tegen de tijd om een volwaardige line-up te kunnen programmeren, kijkt Maaike van Jeugdhuis Paljas toch weer uit naar een nieuwe editie van Lokale Helden. “We maken het onszelf niet altijd makkelijk door resoluut te kiezen voor én lokaal én jong muzikaal talent. De kweekvijver van Zoutleeuw is uiteraard kleiner dan die van Mechelen. Toch blijft het mooi om te zien dat de artiesten die op jouw podium stonden later ook speelkansen krijgen op andere, grote podia. Daar doen we het voor.”

Eén van de lokale helden die intussen furore maakt op onze nationale podia is Lézard. De disco-punkband stond vijf jaar geleden nog op het podium van Lokale Helden in Zoutleeuw, de plek waar zanger Neil Claes zijn jeugd doorbracht. In 2024 wonnen ze Sound Track en vorige zomer stonden ze op Pukkelpop. Een ander voorbeeld van lokaal talent dat (inter)nationale furore maakt is de Mechelse metalband Psychonaut. “Ik heb hen hun eerste stappen in de scene weten zetten hier in Mechelen, mede dankzij de steun van H30 (nu RADAR)”, aldus Kristof. “Toen speelden ze nog onder de naam Generation. In tien jaar tijd gingen ze van hun repetitiekot en de kelders van cafés naar Graspop en Alcatraz vandaag. Een succes dat niet specifiek toe te schrijven is aan Lokale Helden, daar hebben ze bij mijn weten nooit gestaan. En laat ons duidelijk zijn, het ligt in de eerste plaats aan hun overduidelijk talent en veel eigen verdiensten. Maar ik geloof graag dat wij hen in het prille begin de nodige speelkansen hebben geboden die het pad verder hebben geëffend.”

Kristof: “Ik vind het belangrijk om dat pad te blijven effenen voor de kleine artiest die zijn allereerste baby-stappen zet. Een valkuil is dat wij als organisatoren ook groeien, steeds grotere events zullen opzetten en focussen op opkomend talent in het middensegment. Daarbij dreigen we de startende muzikanten uit het oog te verliezen. Het is essentieel dat er plekken zijn waar bands hun teen in het water kunnen steken. Uit hun repetitiekot komen en kunnen aftasten hoe ver ze staan. Als ze dan op hun bek gaan, is dat niet erg. Dat is deel van het groeiproces. Het is belangrijk dat zij die allereerste kansen blijven krijgen.”

Hoewel Lokale Helden op 25 april zoveel mogelijk lokaal muziektalent het podium op wil trekken, is dat geen doel meer op zich. Jeroen: “Lokale Helden is een friendly reminder. Een goede gelegenheid om iedereen nog eens een liefdevolle trap onder de kont te geven en hen eraan te herinneren werk te maken van een duurzaam lokaal muziekbeleid.”

Wat dat betreft, heeft cultuurcentrum Ter Vesten in Beveren de oproep alvast goed begrepen. Romy Beeckmans staat in Beveren in voor de programmatie van beeldende kunsten en voor talentontwikkeling bij jongeren. “We hebben verschillende coachingstrajecten doorheen het jaar lopen, samen met oa. Melseels Muziekcollectief, waarbij we jonge muzikanten nauw opvolgen en begeleiden”, aldus Romy. “We mikken daarbij op de lange termijn.”

Romy: “De jonge talenten worden gekoppeld aan gevestigde waarden: artiesten die vaak een link hebben met de streek. Zo zijn Pieter Peirsman en Geert Noppe, die beiden bij Hooverphonic spelen, coaches voor onze jongeren. Ze krijgen feedback op hun muziek, maar krijgen ook improvisatieworkshops om hun podiumprésence op te krikken. Zo worden ze niet alleen klaargestoomd voor het toonmoment, maar zorgen we ervoor dat ze gelanceerd zijn voor de volgende stap in hun carrière.”

Ook Romy en Ter Vesten zagen één van de jongeren doorstromen van hun coachingtraject naar het grote podium. Emiline Eeckelaert heeft nog in Ter Vesten op het podium gestaan tijdens Lokale Helden. Vandaag treedt ze op onder de artiestennaam Marceline Claire. In september speelde ze het voorprogramma van Seafret in Ancienne Belgique.

Dan rest nog de vraag wanneer de zevende editie van Lokale Helden voor de organisatoren geslaagd zal zijn. “Naast het vele jonge geweld dat de podia zal bestijgen, is Lokale Helden een mooie gelegenheid om mensen en organisaties te laten samenwerken”, zegt Jeroen. “In zekere zin wakkert het de ondernemingszin bij de mensen aan. VI.BE is er vooral om mensen te ondersteunen, waardoor ze met genoeg vertrouwen aan de slag kunnen gaan om een evenement, groot of klein, te organiseren”

Lokale Helden roept een samenhorigheidsgevoel op, besluit Tamara van DE KELDR. “In ons geval opereren we met DE KELDR. in dezelfde stad als Kristof en vzw Mechelen Feest. We doen dat elk vanuit ons perspectief. Sinds de start van Lokale Helden merk ik dat de verschillende organisaties in Mechelen beter met elkaar communiceren. We hebben nu een gedeelde agenda zodat we elkaar niet beconcurreren qua programmatie. En we weten van elkaar welke bands we in de gaten houden. Dat is een erfenis van Lokale Helden.”