Voor we het vergeten: nog een kleine dienstmededeling. Corteses nieuwe album ‘Lucky Water’ verschijnt op 10 oktober. De gelijknamige single dropte op 25 september. Een parel, dat is het.

“Ik hou echt van Gent,” steekt ze van wal. “Gent is groot genoeg om er een stadsgevoel te hebben, en klein genoeg om je in een dorp te wanen. En ik hou van de mentaliteit hier, chill, met een zekere koppigheid. Zeker als muzikant is Gent een dankbare stad. Toen ik hier toekwam, kende ik niemand. Een paar weken later speelde ik al samen met Bony King, Douglas Firs en Cleo Jansen, die toen in de weer waren met hun akoestische project Paper Wings. Mijn eerste concert in Gent was met Bony King in CC Meulestede en met Paper Wings, in Blues & Rootsclub Missy Sippy. Samen met Cleo heb ik daarna de Bright Light Sessions opgericht, iets tussen een jam en een concert in, waarbij singer-songwriters voor elkaar spelen en elkaar begeleiden. Daardoor heb ik heel veel muzikanten leren kennen.”

Als je als Amerikaanse muzikant in Gent – of bij uitbreiding België – belandt, wat valt je dan meteen op.

“Het grootste verschil is dat Amerikaanse muzikanten heel vaak gratis spelen, zeker in het begin van hun carrière. Voor het plezier, ergens in een bruin café. Ik herinner me – toen ik nog aan het Berklee College of Music studeerde in Boston – dat veel muzikanten die terugkwamen van een tournee gewoon in kleine bars en cafés gingen spelen. Als een soort van tour-decompressie (lacht).  En vaak zaten daar ook ludieke momenten tussen, zoals bij het ‘Spell or Dare’-concept, een soort spelling bee waar je – als je een woord niet kon spellen - het podium op moest om iets grappigs te doen, bijvoorbeeld spontaan een nieuwe songtekst schrijven rond een opgegeven woord. Erg leuk, allemaal. En er was geen druk, het moest niet goed zijn, het spelplezier primeerde.” 

“Als ik dat vergelijk met hoe het er hier aan toegaat, dan merk ik dat muzikanten meer prestatiedruk ervaren; voor de Bright Light Sessions krijgt iedereen een correcte, professionele vergoeding, maar als je driehonderd euro of meer krijgt, voel je ook druk om dat waar te maken. Om dat echt goed te doen; en dan durven mensen minder risico’s te nemen. Niet dat iedereen hier op veilig speelt, verre van, maar die ‘losse’ manier van spelen, zit volgens mij meer ingebakken in de Amerikaanse muziekcultuur.”

Het verschil tussen hoe Amerikanen en Belgen naar folk kijken, is groot. Hier is het volgens mij wat meer geënt op traditionele, oudere muziek. De Amerikaanse folkscene zit dan weer meer in de Schotse en Ierse traditie, of…

 “Als mensen het in Amerika over traditionele muziek hebben, kan dat gaan van traditioneel Schots tot old-time Appalachian muziek, en muziek uit veel andere regio's, niet enkel de Appalachen. Dat is maar één bekende streek. Je hebt ook een traditionele fiddle-scene van Kansas City tot verder oostwaarts. Er bestaat een revivalistische gemeenschap die in de jaren zestig tot tachtig alle oude vioolspelers opnieuw is gaan opzoeken. Er zijn veldopnamen, en gezinnen die het nog altijd zelf doorgeven.”

“Daarnaast heb je muzikanten zoals ik, die uit die traditie komen maar nieuwe liedjes schrijven. Sommigen grijpen terug naar wat is opgeschreven of opgenomen. Veel anderen zeggen: ik heb wortels, dat is een invloed, maar ik maak iets nieuws. In Amerika kan "folk" ook gewoon singer-songwriter betekenen. Het is een breed woord. De traditionele kant bestaat nog altijd, we gebruiken gewoon hetzelfde label voor van alles.

“In België zie ik dat woord veel enger ingevuld. Zodra het niet dicht genoeg bij de traditie zit, noemen we het geen “folk” meer, maar singer-songwriter, akoestische muziek, of iets anders. Daardoor denken mensen dat het woord maar één ding betekent. Dat klopt niet. Zelfs wie dicht bij de traditie blijft spelen, worstelt volgens mij vaak met dezelfde vraag: wat mag ik veranderen aan een lied dat is opgeschreven, of vaker, opgenomen? Mag ik een nieuw verhaal vertellen op een oude manier? Wat is toegelaten? Voor mij geldt: alles mag!” 

Heb je dat spanningsveld zelf ooit actief willen samenbrengen?

“Ja, die vraag leefde ook in Amerika. Daar richtte ik met een vriendin Miles of Music Camp op, twintig jaar geleden. Ik stopte met organiseren na mijn tweede kind, na zestien, achttien edities. We zetten traditionele muzikanten en singer-songwriters een week samen, zonder vaste richting, met bekende namen van beide kanten als lesgevers. Het werd een sterke scene. Al in het eerste jaar zeiden trad-muzikanten: misschien kan ik ook iets nieuws schrijven. Songwriters zonder wortels herkenden hun eigen stijl plots in oudere muziek”

Dat idee zet ik nu hier voort, met Voices on the Move, een zangstage in november, genoemd naar het Gentse Fiddlers on the Move. Dit jaar met deelnemers uit Marokko, Bulgarije, Oekraïne, Vlaanderen en Ierland. Ik koos Meskerem Mees om er songwriting te geven, met hetzelfde idee: traditie en singer-songwriting samenbrengen. Durf een nieuw verhaal schrijven, ook in je eigen dialect. Dat is ook kruisbestuiving.”

Je bent een beetje een a-typische singer-songwriter: je gebruikt je viool als primair instrument, geen gitaar.

“Ik hoor dat nog (lacht). Ik ben opgegroeid in een traditionele muziekgemeenschap in Californië, waar alles draaide rond de viool, dans en zang, en alles vanuit de Schotse en Canadese traditie. Ik heb zes jaar lang niets anders gespeeld dan viool. Het is pas later dat ik Amerikaanse old-time muziek leerde kennen, net zoals Zweedse folk en andere tradities. Toen ik al wat ouder was, ben ik op zoek gegaan naar mijn eigen muzikale roots, naar wat ik zelf wilde vertellen. Ik rolde in het singer-songwriterschap, en gebruikte daarvoor mijn viool. Omdat dat mijn eerste instrument is.

“Het ontwikkelen van mijn eigen stijl was een proces van een aantal jaar. Ik heb een tijdje onuitgegeven songs gespeeld van anderen, omdat ik toen maar twee van mijn eigen songs echt goed vond. En ben zo een aantal keer op tour gegaan met bevriende muzikanten. Gitaar, contrabas, drum, piano en ik op viool en zang. Maar dat voelde niet altijd juist: ik zong dan wel en speelde af en toe een vioolsolo, het was niet echt ‘mijn muziek’. Ik ben dan beginnen te experimenteren met pedaaltjes, heb een tijdje in duo gespeeld met een andere muzikant, en evolueerde zo naar een band met cello, een tweede viool, een contrabas … en dat waren allemaal vrouwen-met-een-snaarinstrument. Het was geen bewuste beslissing om een vrouwelijke groep op te richten, dat gebeurde toevallig.”

De gevoelige snaar

“Weet je waar ik echt van opkeek? Dat een band die enkel uit vrouwen bestond zoveel ophef maakte, en zorgde voor commotie bij de festivalprogrammatoren en bookers. Ik kreeg er elke dag vragen over: waarom enkel vrouwen? Het was blijkbaar is iets belangrijks (lacht). Mensen waren – ik spreek over meer dan 20 jaar geleden – het niet gewend om zoveel vrouwen op een podium te zien.”

Vandaag is het iets beter, heb ik de indruk. Al blijven vrouwen ondervertegenwoordigd op podia. Of zeg maar, in de hele muziekbusiness. Ik hoorde laatst dat de Pukkelpop-affiche 50-50 was. Een uitzondering.  

“Er zijn intussen accounts die precies bijhouden welk percentage van elk festival vrouw is. In Amerika zag je de voorbije jaren wel een verbetering, maar door alles wat daar nu aan de hand is, gaat het weer achteruit. Ik speel vaak in Zweden, want daar moet minstens veertig procent van een podium met overheidssteun uit vrouwen bestaan. Daardoor is het makkelijker om er een plek te vinden. Maar dan heb je nog iets anders: vrouwelijke artiesten of bands krijgen lang niet dezelfde gage als hun mannelijke tegenhangers. 

“Ik wist zelf niet hoe erg die ongelijkheid was, tot ik ooit zelf een branche-event mocht modereren. Vlak voor de start zaten een aantal vrouwelijke managers en boekingsagenten met elkaar te praten; ze wisten niet dat ik meeluisterde. Wat ik hoorde was hallucinant: ze zeiden dat ze nooit zouden willen werken met een vrouwenband, uit angst dat die leden zouden trouwen of kinderen krijgen. En dat kwam uit de mond van ‘mijn zusters’ (lacht). Ik vroeg een van die vrouwen waarom ze zo dachten, en het antwoord sprak boekdelen: “Toen ik manager was van een band met vijf mannen ging alles veel vlotter: de gages waren hoger, de band werd makkelijker geboekt, zelfs als ze minder bekend waren dan een vrouwenband.” En later vertelde een festivalorganisator me dat hij wel vrouwelijke acts wilde programmeren, maar dat ‘mensen sneller tickets kopen voor een mannenband.’ Er is dus nog werk aan de winkel. Maar goed, je kunt niet niet honderd jaar lang alleen mannen op een podium zien en dan verwachten dat je dat op een decennium verandert.”

Je bent opgegroeid met de Schotse en Canadese muziektraditie. Je roots liggen in Italië. Resoneert muziek uit Italië anders bij jou? Herken je er iets in?

“Niet heel specifiek, eerlijk gezegd. Ik ben zelf erg gefocust op groove, dat hoor je in alles wat ik met mijn viool doe. Ik vind de percussieve Italiaanse stijl, met tamboerijnachtige instrumenten wel heel interessant, maar ik heb nog geen Italiaanse violist gehoord waarvan ik denk: dat wil ik ook doen. Voor mij zit die Italiaanse cultuur op dit moment vooral in taal, eten en koken. Mijn nonna zong wel kinderliedjes, maar muziek is daar – waar mijn familie woont – nooit iets groots. Landbouw, koken, dat wel. Nu goed, ik zou toch graag eens terug gaan naar Italië, om er dieper in te duiken.” 

Hoe woorden draagkracht hebben

Als je hoe je vandaag speelt vergelijkt met 2018, zijn er dan Gentse of Europese invloeden in je spel geslopen? Of ben je je daar niet van bewust?

”Goede vraag. Van één ding ben ik wel zeker: als je in het Engels schrijft voor een Engelstalig publiek, zijn andere dingen belangrijk dan voor een publiek met Engels als tweede taal. Een lied dat ik voor mijn vrienden in Amerika zing, draait vaak om de poëzie, om het soort woordenschat dat ze gebruiken. Als ik dat hier zing en de woordenschat is te moeilijk, horen mensen wel de melodie en mijn stem, maar kunnen ze het niet snel genoeg vertalen. Dan verdwijnt de poëzie, het verhaal dat je vertelt. Als ik nu iets poëtisch wil schrijven, dan zorg ik ervoor dat het genoeg overkomt. Niet te moeilijk, niet te makkelijk, zodat het voor een Amerikaans publiek ook interessant blijft. Dat betekent dat je dieper de emotie in moet, minder in het woordenboek. Ik weet nog niet of me dat gelukt is op de nieuwe plaat, maar het was wel een van mijn doelen.”

Belgische artiesten kiezen er meestal voor om in het Engels te zingen, en ik kan me voorstellen dat je soms dingen hoort waarvan je denkt: dat is niet helemaal idiomatisch, of dat duwt tegen de grens van wat kan. Terwijl jij Engels als moedertaal hebt. Hoe vreemd is het voor jou om iemand in een tweede taal te horen zingen, terwijl het voor jou een eerste taal is?

“Björk zingt ook in een tweede taal, en we vinden dat allemaal geweldig. Haar identiteit komt altijd door, je hoort dat het eerlijk is, authentiek. In principe kan dat dus gewoon. Maar soms vraag ik me af: als ik iemand in het Engels hoor zingen, is dat authentiek? Ik denk dat je in je eigen taal automatisch authentieker bent. Het is moeilijker om je authenticiteit te tonen in een tweede taal, en als dat lukt, is dat des te knapper. Het is dus niet per se vreemd, maar soms vraag ik me wel af: hoor ik jou, of hoor ik een imitatie?”

Ondertussen heb je twee kinderen, een gezin. Ik zag dat je binnenkort op tournee gaat door de VS. Dat georganiseerd krijgen lijkt me een logistiek huzarenstukje.

“De eerste twee jaar nam ik mijn dochter overal mee. Twee jaar geleden toerde ik met beide kinderen en een nanny, terwijl mijn man tegelijk op tournee was. Dat was moeilijk, en ik besliste: dat doe ik nooit meer alleen. Nu zit mijn dochter in het eerste leerjaar, mijn zoon begint binnenkort met school, dus een tournee blijft nu beperkt tot veertien dagen, de kinderen thuis. Ook als mijn man toert, blijf ik thuis.”

“Met de nieuwe plaat is dit een drukke periode. Ik speel te weinig voor het platenlabel en bijna te veel voor mijn gezin. Ik las ooit een interviewreeks met muzikanten met kinderen, die zeiden allemaal dat het onmogelijk is om dat te combineren. Wij hebben hier zowat negentig procent meer ondersteuning dan mijn vrienden in Amerika, die hun kinderen sowieso meenemen omdat er geen andere optie is. Het kost hen evenveel als mij, of je nu iemand meeneemt op tournee of kinderopvang thuis betaalt.”

“Deze fase met jonge kinderen is moeilijk, wat je ook doet. Op een festival met veel kinderen rondom denk ik weleens: het was fijn geweest als ze hier waren.”

Nog één vraag over optreden in de Verenigde Staten. Je woont nu bijna tien jaar in België. Klopt het beeld dat wij hier hebben van wat daar gebeurt, met wat jij zelf ziet?

“Het gebeurt in golven. Toen ik hier kwam wonen, was dat tijdens de eerste ambtstermijn van Trump, en dat voelde vergelijkbaar met nu. Als ik terugging, was iedereen gestrest en boos, en wist niemand goed wat te doen. Die 24-uursnieuwscyclus staat me nog scherp bij. Hier krijg je vijf minuten feiten per dag, daar is het de hele dag door. Dat verschil voel je meteen in hoe gestrest de gewone mens in zijn dagelijks leven is. Na corona en de verkiezing van Biden werd iedereen wat rustiger. Nu is het weer stress, door de politiek en door het klimaat. Ik was net twee weken in Amerika en schrok soms van hoe mensen op gewone dingen reageerden. Iemand zei me: “We mogen niet in de zorgen blijven hangen, maar rustig worden om iets te doen; angst blokkeert verandering.” En ze had overschot aan gelijk. Daarom bewonder ik iemand als Mamdani: die blijft niet hangen in die angst, die pakt het gewoon aan.

Kan muziek daar zelf een rol in spelen?

“Ik ken muzikanten die bewust politieke liedjes schrijven, in de traditie van Woody Guthrie en Pete Seeger. Dat is mooi. Toen Bernie Sanders voor het eerst president wilde worden, besefte ik hoeveel mensen om mij heen hetzelfde dachten. Ik dacht altijd dat ik daarin nogal alleen stond, met een paar vriendinnen. Blijkbaar deelden veel meer mensen die ideeën, ik moest ze alleen hardop uitspreken. Je hoeft geen politieke uitspraken te doen of politieke liederen te zingen om een statement te maken. Voices on the Move is zo'n statement, zonder één politiek lied: mensen uit totaal verschillende culturen samen laten zingen  om de polarisatie en verdeeldheid die uit politieke hoek wordt gepusht, tegen te gaan.”