VI.BE

Het kunstenaarsstatuut

Velen dromen ervan om zich voltijds te kunnen toeleggen op het maken van muziek. Nochtans heeft ook de gemiddelde muzikant nood aan een aantal zekerheden in het leven. Om de onregelmatige inkomstenstroom van een kunstenaarsbestaan te kunnen rijmen met het systeem van de sociale zekerheid werd het Sociaal Statuut van de Kunstenaar in leven geroepen.

16.01.20

Advies
© nina vandeweghe

© nina vandeweghe

Het kunstenaarsstatuut is geen vierde sociaal statuut (naast werknemer, zelfstandige of ambtenaar), maar een verzamelterm om het geheel van maatregelen te vatten die kunstenaars toelaten om in het systeem van de sociale zekerheid en de werkloosheid in te stappen. Op deze manier kan je als kunstenaar terugvallen op hetzelfde – stevige – sociale vangnet als de werknemers, met enkele meer flexibele voorwaarden. Tenzij je er specifiek voor kiest om zelfstandige te worden. 

Om te bepalen wie er als kunstenaar in aanmerking komt, werd de definitie min of meer gebaseerd op de basisregels van het auteursrecht. Elke persoon die zich bezighoudt met “de creatie en/of uitvoering of interpretatie van artistieke oeuvres in de audiovisuele en de beeldende kunsten, in de muziek, de literatuur, het spektakel, het theater en de choreografie” levert een artistieke prestatie en heeft bijgevolg recht op toegang tot het kunstenaarsstatuut. 

Het sociaal statuut van de kunstenaar staat bijgevolg open voor alle denkbare categorieën van creatievelingen, zowel voor scheppende kunstenaars als voor uitvoerende kunstenaars. In de praktijk wordt er vooral gekeken naar de kwalificatie van je arbeidsovereenkomsten. Zo moet je functie in de arbeidsovereenkomst duidelijk gespecificeerd staan en moet er een code 046 in je RSZ-aangifte (DMFA) staan. Als je via een SBK werkt brengen zij dit voor jou in orde. Dj’s worden voorlopig nog steeds niet als kunstenaars gezien en kunnen zich niet beroepen op het statuut.

Als iemand het over het kunstenaarsstatuut heeft, bedoelt men meestal de regeling die het mogelijk maakt om werkloosheidsuitkeringen te ontvangen die niet verminderen in de tijd en die je toelaten om tegelijkertijd nog artistieke opdrachten uit te voeren. Zo kan je op de dagen dat je geen inkomsten krijgt uit artistieke prestaties een uitkering ontvangen waardoor het iets beter leefbaar wordt om je volledig op je artistieke werk te focussen.

 Belangrijk is wel dat je die artistieke prestaties als werknemer (bv. via een SBK) doet, anders komen ze niet in aanmerking voor de voordeelregels in het artiestenstatuut.

Om toegang te krijgen tot de werkloosheidsuitkering heeft de wetgever een soepelere regeling voorzien voor artiesten. Normaal moet je een aantal dagen gewerkt hebben (vb. 312 dagen in de afgelopen 21 maanden voor iedereen jonger dan 36 jaar), maar door de zgn. ‘cachetregeling’ kunnen kunstenaars ook op basis van hun ontvangen bruto taakloon toegang krijgen. Deze regel wordt enkel toegepast voor kunstenaars die werken met een taakloon. Een taakloon verschilt van een uurloon omdat er geen rechtstreeks verband is tussen het loon en het aantal gewerkte uren. In de praktijk wordt elke € 61,30 die je bruto verdient gelijkgesteld met een gewerkte dag. Dat betekent heel concreet dat je een brutobedrag van € 19.125,60 voor artistieke prestaties via taakloon moet bijeen sparen (onder de 36 jaar) om toegang te krijgen tot de werkloosheid. Voor dit bedrag wordt er ook weer gekeken naar de voorbije 21 maanden. 

Normaal gezien daalt het bedrag van je werkloosheidsuitkering ook na 1 jaar, maar als je voldoende artistieke prestaties als werknemer kan bewijzen laat het artiestenstatuut toe om dat eerste bedrag te behouden. Daarvoor moet je kunnen aantonen dat je in de voorbije 18 maanden 156 dagen (of equivalent op cachetbasis) gewerkt hebt. Daarvan mogen er ook 52 dagen voor niet-artistieke prestaties meegeteld worden. Voor een verlenging van deze zgn. “neutralisatie van de vergoedingsperiodes” volstaat het om in elk volgend jaar minstens 3 artistieke prestaties te verrichten die overeenstemmen met 3 arbeidsdagen. Ten slotte kan je als langdurig werkloze ook verplicht worden om bepaalde jobs te aanvaarden, maar het artiestenstatuut laat toe om onder bepaalde voorwaarden de niet-artistieke jobs te weigeren.

De dagen waarop je een artistieke prestatie levert (bv. als je gaat optreden) duid je aan op je controlekaart. Voor die dagen zal je geen uitkering ontvangen. Indien je met een bruto taakloon werkt, hangt het aantal schrappingen op de controlekaart af van de hoogte van het taakloon. Let op: ook als je van de KVR gebruik maakt, moet je een dag aanduiden op je controlekaart, terwijl dit geen enkele sociale zekerheid in het leven roept.

Denk je er aan om voor het statuut “te sparen”, neem dan zeker eens contact op met een SBK in je buurt. Zij gaan je alles in detail verder kunnen uitleggen.

Een vraag over jouw situatie? We geven je ook in coronatijden persoonlijk advies via chat / mail / videochat.

VI.BE werkt voorlopig nog van thuis uit. Maak een videochat-afspraak met een van onze adviseurs.